XVIII. Yüzyıl Sonrası Batıda Dinler Tarihi Çalışmaları

18. Yüzyıl:
Bu yüzyıl mit, sembol ve dil arasındaki ilişkilerin açıklanmaya çalışıldığı bir dönemdir.

Charles de Brosses (1709-1777)
• Du Culte des Dieux Fetiches (1760)
• Öhemizmi reddeden ilk ciddi eserdir.
• İlk dini sistem olarak Fetişizm’i savunur.

Nicolas Bergier (1718-1790)
• Evrimci teorinin ilk örneğidir.
• Dinin ilk şeklinin Ruhlara inanç olduğunu iddia eder.
• E. B. Tylor ve Levy-Bruhl’ın ortak kaynağını oluşturur.

Friedrich Creuzer (1771-1858)
• Mit ve sembol ifadelerinin farklı olduğundan bahseder
• Görres Mythengeschichte der Asiatischen Wat (1801).
• Grek dininin rahipler tarafından Hindistandan getirilen Monoteist bir din olduğunu düşünür.

Christian B. Heyne (1729-1812)
• Mitoslar dinin bozulmuş şeklidir
• Tanrı fikri ise insanda fıtridir

John Lubbock (1834-1913)
• The Origin of Civilisation and The Primitive Condition of Men
• İlk inanış biçimi ateizmdir.
• Darwinci bir anlayışla dinin isanın hayvandan insana geçiş sürecine tekabül ettiğinin savunur.

19. Yüzyıl

Tarihsellik ve Dinlerin Kökeni Problemi

Max Müller (1823-1900)
• Comparative Mythology 1856.
• İntroduction to the Science of Religion, 1873.
• Agnostiktir.
• Dinlerin Kökeni nedir ve
• Din Bilimi Metodolojisi nasıl oluşturulur soruları üzerinde çalışmıştır.

Edmond Brunet Tylor (1832-1917)
• Agnostiktir
• Dinlerin kökeni için Animizm Teorisini ileri sürmüştür

Herbert Spencer ( 1820-1903)
• Dinlerin kökeninin Atalar kültü olduğunu savunur.
• Agnostiktir.

Emile Durkheim (1881-1917)
• Dinlerin kökeni ona göre Totemizm’dir.
• Totem-Tabu-Mana

William Schmith (1868-1954)
• The Origin and Growth of Religion (1912)
• Monoteist ekolün kurucusudur.
• Andrew Lang (1844-1912) ile birlikte Kültür Tarihi Ekolüne öncülük eder.
George Frayzer
• İbtidai dinlerin nasıl olduğunu araştırmıştır.
• Sihir İlahi Krallık ve Ölüp-Dirilen Tanrılar kavramları üzerinde çalışmıştır.

Levy-Bruhl
• İbtidai zihniyetten bahseder
• İbtidai ve medeni ayrımı yapar.

Rudolph Morett

Hegel ve Marks
• Üç aşamalı bir dinlerin oluşum halkasından bahseder
a) Tabiat dini hali ki Uzakdoğu dinleri bu safhanın gelişmişidir.
b) Ruh kavaramının tabiattan ayrılıp ilahlaştırılması ki Yahudilik
c) Ve Hıristiyanlığın ortaya çıkışı

Avrupa’da Dinler Tarihi Disiplininin Kurumsal gelişimi

19. Yüzyıl

1873’te İlk Dinler Tarihi kürsüsü İsviçre’de Cenova Üniversitesinde kuruldu.

1871’de James Freeman Clarke’ın “On Büyük Din: Karşılaştırmalı İlahiyat’ta Bir Deneme” adlı çalışmasıda bu anlamda ilklerden biridir.

Öğretim üyeleri olan
1880’e kadar Teophile Graz
1888-1893 arasında Ernst Stroehlin bu bölümde dersler verdi.

Daha sonra İsviçre’deki Karşılaştırmalı Din Öğretimi Merkezi
Conrad Von Orielli
Bernard Quhm
Alfred Bertholet tarafından Basel Üniversitesi haline dönüştürülmüştür.

Max Müller (1823-1900) ‘in Introduction to the Science of Religion (1873) adlı eseri Comparative Religion çalışmalarının temeli olmuştur.

1877’de Hollanda da Leiden’de bir kürsü kurulmuş ve C.P. Tielle ve Chantepie de la Saussae burada Profesör olmuştur.

1877 İsveç’te Uppsala Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde bir kürsü kurulmuştur.

Lutheran eğilimli bu kürsünün ilk iki Profesörü K.H.G. von Scheele ve J. A. Ekman Din Tarihi ile Hıristiyan Apolojetiği hakkında dersler verdi.
Nathan Söderblom kürsüye atandıktan sonra bu lutheran anlayışın sınırları aşıldı. 1912–14 arasında da Leipzig Üniversitesi Dinler Tarihi kürsüsünde çalıştı.

1879’da Fransa’nın College de France’da bir Dinler Tarihi kürsüsü kurulmuştur.

1886’da Sorbon’da Din Bilimleri bölümü açılmıştır ve Albert Reville, Auguste Sabatier, Maurice Vernes burada ders vermiştir. Ayrıca Maurice Vernes 1880 de Revue d’Historie des Religions (Dinler Tarihi Dergisi)’ın kurucuları arasındadır.

1886’da İtalya’nın Roma Üniversitesinde bir Dinler Tarihi Kürsüsü Kurulmuş ve Baldassare Lobanca atanmıştır. 1924 Roffaelle Pettazoni’nin buraya atanması ile bağımsız bir ekolün oluşması süreci başlamıştır.

Dünyada İlk Dinler Tarihi çalışmaları Alman üniversitelerinde başlamıştır. 1910’da Dinler Tarihi kürsüsü Berlin’de Leipzig Üniversitesinde kuruldu. En önemli isimlerden birisi Adolf von Harnack’tır.

1904’ten önce İngiltere’de bu alanda çalışmalar yapılmışsa da bir kürsü kurulmamıştır.1904’te Joseph Estlin Carpenter ve bazı bilim adamları Manchester Üniversitesinde “Karşılaştırmalı Dinler” kürsüsü kuruldu.

İskoçya’da James Atkinson (1852–1922) “The Encyclopedia of Religion and Ethics” adlı 12 ciltlik eseri yayımlandı.

1891de Joseph M. Kitagawa’nın belirttiğine göre Amerika’da Harvard’da ve 1892’de Chicago’da “Karşılaştırmalı Dinler” kürsüsü açılır.

1897 de ilk Milletlerarası Dinler Tarihi Kongresi Stockholm’de ikincisi ise Basel Üniversitesinde 1904’te yapılmıştır.

20. Yüzyıl

Chantepie de la Saussaye
• Din fenomenolojisi tabirini ilk kez kullanan kişidir.
• Lehrburch der Religiongeschichte (1887)

Gerardus Van der Leeuw (1890-1950)
• 1930’da Hollandalı
• Din Fenemenolojisinin kurucusu sayılır
• Phanomenologie der Religion (1933)

Nathan Söderblom

Rudolph Otto (1869-1937)
• Das Heilige (1917)

Roffaelle Pettazoni

Joseph Campbell

Mircae Eliade (1907–1984)
• Romanya doğumludur.
• Calcutta’da ve Sorbon’da çalışmalar yaptı.
• 1945’te gittiği Chicago’da Emeritus profesör olarak çalıştı.

Joachim Wach, Jacues Wardenburg, George Dumezil,

S.G.F. Brandon, Ninian Smart, Huston Smith ve Eric Sharpe gibi bilim adamları sayılabilir.

XX. Yüzyılda Batıda Dinler Tarihi Çalışmaları

Makaleler:

Ignaz Goldziher
“Über Muhammedanische Polemik”, (-Gegen Ahl al-Kitap- Z.D.M.G. 1938 sayı:32)

Ernest Renan
“Hayat-ı Yesu”, Revue des Etudes Islamiquesa, (Paris 1932.)

Eserler:

James B. Pratt
The Religious Consciousnes, 1926.

Sir Sarvepalli Radhakrishnan
Eastern Religion and Western Thought, 1940.

Huston Smith
The Religious Man, 1948.
The World’s Religions . HarperCollins Press, New York, 1991.
Western Philosophy as a Great Religion.

John B. Noss
Man’s Religion, 1956.

Frederich Spiegelberg
Living Religions of the World, 1957.

Joachim Wach
Types Of Religious Experience, 1951.
The Comparative Study of religions (1958.)

Fritsch Erdmann
Islam und Christendum im Mittelalter (Breslau 1930.)

Allard, Dr. Michel
Textes Apologetiques De Guwaini, (Beyrut 1968.)

Challaye, F. (Çev. S. Tiryakioğlu)
Dinler Tarihi, (İstanbul 1960.)

David A. Brown
A Guide to Religions, (London 1975.)

Ninian Smart
Backround to the Long Search (London 1977.)
The Religions of Mankind (England, 1977.)

Robertson Smith
The Great Religion of the Semites (New york 1972.)

E.G. Parrinder
Asian Religions (London 1977.)
The World’s Living Religions (London, 1966.)
A Book of World Religions, (London, 1947.)

H.J. Schoeps
An Intelligent Person’s Guide to Religions of Mankind (London, 1977.)

Hans Küng
The World Religions in God’s Plan of Salvation (London, 1967.)

H. Jordon
Comparative Religion: Its Genesis and Growth (1905.)

George F. Moore
History of Religions

Mircea Eliade
Birth and Rebirth, (1958.)
Dinler Tarihine Giriş (Çev. Lale Aslan), Kabalcı Yayınevi,2003.
Patterns in Comparative Religion,1958.
Historie des croyances et des idee religieuses, (Dinsel İnançlar ve Düşünceler Tarihi 3 cilt),Paris, 1984.
Şamanizm,1956.

Karen Armstrong
Tanrının Tarihi, (Çev. Oktay Özel ve Diğerleri, Ayraç Yay,1998.)

Mircea Eliade,Victor Turner, eds.
The Encyclopedia of Religion. New York, Macmillan Press, 1987.

Ed., Richard C. Zaehner
The Concise Encyclopedia of Living Faiths, Beacon Press, New York., 1959.

E.E. Pritchard
İlkellerde Din, (Çev. Öteki Yay.,1998)

Ed. James Hastings.
Encyclopaedia of Religion and Ethics, New York, Scribners Press, 1908-1922.

Joseph M. Kitagawa,
The History of Religions “Understanding Human Experience”,1987.

Ed. John Bowker,
The Cambridge Illustrated History of Religions, (Cambridge Illustrated Histories), 2002.
The Concise Oxford Dictionary of World Religions, Reissue Press, 2005.

David S. Noss,
A History of the World’s Religions, 11th Ed.,2002.

Mircea Eliade / Ioan P.Couliann,
Dinler Tarihi Sözlüğü,(Çev. Ali Erbaş İnsan Yay, 1997.)

Thomas Michel
Hıristiyan Tanrıbilimine Giriş, (Ohan Yay. 1992.)

Graham Kendrick
Tapınma, Çev. Levent Kınan, Yeni Yaşam Yay., 1996.

William McDonald
Kutsal Kitap Yorumu, Yeni Yaşam Yay., 2000.

Ed. S. Shaked, D. Shulman, G. G. Stroumsa,
Essay Transformation Revolution and Permanence in History of Religions

Merriam-Webster,
Merriam-Webster’s Encyclopedia of World Religions, 1999.

Rex A. Lentz,
An Abridged History of World Religions, USA, 2002.

Mark Smith,
The early History of God: Yahweh and Other Deities in the Ancient Israel, Harpercollins Press, Michigan, 1990.

George Thomas Bettany
Encyclopedia of World Religions (Dinler Tarihi Ansiklopedisi,) Say yay, 2005.

Ananda Comaraswamy,
Hinduizm ve Budizm, Çev İsmail Taşpınar, Kaknüs Yayınları, 2000.

 Hazırlayan: Mehmet KALKAN (alıntı yaparken belirtiniz)

Reklamlar